“Die Rural Legal Centre is die oë van die werkers”

Gestig deur die Trust for Community Outreach and Education (TCOE), Mawubuye Land Rights Forum en CSAAWU, is die Rural Legal Centre die afgelope vyf jaar aan die voorpunt van kwesbare werkersstryd.


“Die Rural Legal Centre tree namens arm werkers op en is 'n sentrum waar werkers hul klagtes oor arbeidskwessies kan kom lê. Ons neem elke arbeidskwessie op wat moontlik is om op te neem,” verduidelik Denia Jansen van die Rural Legal Centre. Die sentrum is in Robertson in die Wes-Kaap gesetel en verskaf dienste gratis aan werkers. Die Rural Legal Centre help ook werkers met toegang tot regsverteenwoordiging en werk dikwels saam met ander organisasies soos die Socio-Economic Rights Institute of South Africa (SERI) in sommige gevalle.

Jansen verduidelik dat sommige van die probleme maklik is om op te los en dalk


net 'n telefoonoproep na 'n werkgewer oor 'n werknemer se klagte behels. Vir meer ingewikkelde sake, soos onbillike afdankings, werkbeserings, uitsettings of onbillike arbeidspraktyke, word hierdie sake na die Commission for Conciliation, Mediation and Arbitration (CCMA) verwys. Sy sê dit is veral moeilik om die sake wat deur plaaswerkers wat op plase in kommersiële besit gebring word, op te los.


“Ons het nou meer as twintig uitsettingsake en die meeste van hierdie sake kom uit gebiede in die Langeberg Munisipaliteit. Dit is alles uitsettings van plaaswerkers en die meeste van hierdie plaaswerkers het 'n leeftyd op hierdie plase gewerk,” sê Jansen. Sy sê wanneer plaaswerkers van plase afgesit word, weet hulle dikwels nie waarheen om te gaan nie, maar die Rural Legal Centre is daar om ondersteuning en dienste te verskaf om te verseker dat plaaswerkers nie onregmatig van plase afgesit word nie.


Daar is nie baie regeringsondersteuning vir werkers wat met arbeidskwessies in die gebied te doen het nie. Die naaste kantoor van die Departement van Indiensneming en Arbeid om werkers by te staan, is in Worcester, wat sowat 50 km van Robertson af is. Die afstand maak dit duur vir werkers om na die departement se kantore te reis om klagtes te lê. Werkers moet ook dikwels in óf die warm son óf reën wag om bystand te kry weens die lang toue buite die departement se kantore. Jansen sê soms verwys die departement se kantoor in Worcester selfs sake na die Landelike Regsentrum. Jansen sê dat die regering se besnoeiings aan die CCMA begroting dinge selfs meer uitdagend vir werkers gemaak het en dit is die "werkers wat sal ly as gevolg van hierdie begrotingsbesnoeiings."

“Ons moes veg om te praat!”

Jansen, wat die Rural Legal Centre verteenwoordig het, het 'n vergadering van belanghebbendes bygewoon wat deur die Portefeuljekomitee oor Landbou Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling en die Portefeuljekomitee oor Indiensneming en Arbeid aangebied is oor die lewens- en werksomstandighede van plaaswerkers, plaasbewoners en boerderygemeenskappe. Die vergadering is op 22 Julie by die Hexvallei Sekondêre Skool in De Doorns gehou.

Aanvanklik het die voorsitter van die vergadering onwillig gelyk om vrae en voorleggings te neem van diegene in die vergadering wat nie op die program was nie. Eers nadat 'n paar van die aanwesiges, insluitend Jansen, die vergadering onderbreek en aanhoudend hard gekla het, is hulle die geleentheid gebied om te praat – maar net vir twee minute elk. "Daar was 'n behoefte om die vergadering te ontwrig om seker te maak dat ons stemme gehoor word," verduidelik Jansen. Sy voeg by, "die manier waarop hulle die vergadering hanteer het, wys dat hulle geen agting het vir die lot van plaaswerkers nie."

Jansen het toe die geleentheid gebruik om die saak te stel van Isaak Visser en sy vrou wat vroeër die maand namens die plaaseienaar gewelddadig uit sy plaaswoning gesit is deur 'n private sekuriteitsmaatskappy. Visser en sy vrou het sedertdien buite in die ysige koue geslaap, hul besittings is buite 'n ander werker se huis gelos. “Die werkers het geen verweer teen die kommersiële boere en private sekuriteitsmaatskappye wanneer hulle uitgesit word nie. Dit is dus maklik om hulle uit te sit en op hul regte inbreuk te maak. Die alliansie tussen die polisie, die munisipaliteit en die boere is baie sterk,” sê Jansen. Sy voeg by, "maar die Rural Legal Centre is die oë van die werkers."

Die voorsitter van die vergadering het Jansen en die Visser-gesin onmiddellik met die betrokke staatsamptenare in verbinding gestel om die egpaar by te staan. Die volgende dag is 'die regte van die gesin herstel en hulle kon terugtrek huis toe. Die plaaseienaar het 'n R4 000 bygedra. Maar die vraag is, moet ons altyd so moet baklei vir die departemente om op te tree? Die Landelike Regsentrum is 'n kragtige hulpmiddel vir werkers. Ons het as 'n span gewerk om seker te maak dat die regte van werkers beskerm word. Saterdag toe die prokureurs my bel, was ek so oorweldig oor die oorwinning.”


Jansen voeg by, “Werkers sien politici net wanneer dit verkiesingstyd is. Maar ná verkiesings sien plaaswerkers geen politici nie. So by hierdie soort belanghebbendevergaderings moet ons seker maak dat ons elke keer ons stemme verhef en hierdie pligsdraers en al hierdie departemente blootstel wat beweer hulle is aan die kant van plaaswerkers.”

3 views0 comments